امام سجّاد ( ع ) از نظر دلاورى و شجاعت نيز چنين بود . گواه اين مدّعا ، خطبه‌هاى غرّاء او در كوفه و شام است . در محيط رعب‌آورى كه امويان پديد آورده بودند ، امام ( ع ) بدون توجّه به شوكت ظاهرى و نيروهاى نظامى آنها در مورد شخصيت پديد آورندگان نهضت و جنايات بنى اميه سخن گفت و امويان را در نزد مسلمانان بىآبرو ساخت . « 1 » چنان كه روشن است ، شخصيت امام سجّاد ( ع ) فراتر از آن است كه در اين مجال مورد بحث قرار گيرد . هدف ما در اينجا فقط ذكر اين نكته است كه حضور شخصيتى چون زين‌العابدين ( ع ) در قافله امام حسين ( ع ) در برآيند و نتيجه قيام و بالطبع در پيدايش آن نقش‌آفرين بود . و امام ( ع ) با اطّلاع از اين سرمايه‌هاى بزرگ به چنين نهضت الهى دست يازيد . زينب كبرى ( س ) « زينب » دختر على بن ابى طالب ( ع ) و فاطمه زهرا ( س ) بود و بدين جهت مورد توجه مسلمانان قرار داشت . او در بزرگ‌ترين حماسهء نبرد حق عليه باطل ، نقش مهمّ و سرنوشت ساز داشته و پيام‌رسان انقلاب عاشورا بود . زينب ( س ) علاوه بر شخصيت خانوادگى ، از نظر اخلاقى و معنوى داراى كمالات فراوان بود . او عالمهء غير معلّمه ، سخنورى كم‌نظير ، زاهدى شب‌زنده‌دار ، مجاهدى نستوه و الگوى كامل زن معرّفى شده در قرآن بود . او با شجاعتى تحسين‌برانگيز ، رو در روى يزيد و مزدورانش ايستاد و پيروزى نهضت حسينى و شكست امويان را اعلام كرد : فَكِد كَيْدَك واسْعَ سَعْيَك ، فَواللَّهِ لا تَمْحُو ذِكْرَنا ، وَ لا تُميتُ وَحْيَنا . . . « 2 » يزيد ! هر حيله‌اى كه دارى به كار گير و هر تلاشى مىتوانى انجام ده ، سوگند به خداوند كه هرگز نمىتوانى نام و ياد ما را از ذهن‌ها محو كنى و يا آيين و وحى ما را از ميان بردارى . . . اين سخنان را زن داغديده‌اى اظهار كرد كه يزيديان عزيزترين كسان او را با دلخراش‌ترين وضع به شهادت رسانده بودند !

--> ( 1 ) - جهت اطلاعات بيشتر در اين زمينه به كتاب زندگانى على بن الحسين ( ع ) از سيد جعفر شهيدى مراجعه شود . ( 2 ) - مقتل الحسين ( ع ) ، المقرّم ، ص 359 .